सुहाग भैरव

पहाटवेळी उधळत टापा
अश्व दौडले आदित्याचे
घेऊन येता आशीष शिवाचे
पडले भूमीवर कण बर्फाचे …

संध्या होती लालीमेची
चंद्रसख्यांनी रात्र सजवली
दारी उषेच्या वरात घेऊनी
लगीनघाई रविकिरणांची …

देवतांस गेली आमंत्रणे
कुबेर सजवी नजराणे
पळती विघ्ने रूप पाहूनी
मूषकावर गजाननाचे …

नारद – तुंबर करती गायन
भरला दिशांत मुरलीचा रव
घटिका बुडे वेदमंत्रातून
पक्षी गुंजती सुहाग भैरव …

ऐक ना साजणी

ऐक ना ऐक ना सांगतो साजणी
स्वप्न देतेस तू ह्या मनी मानसी

माग तू चंद्र वा माग तू सूर्यही
वा खगांचे थवे नाचण्या अंगणी
की तुला वाटते मी नसे मेघही?

रूप हे माधुरी, तू सखे कामिनी
कोणते गीत गाऊ तुझ्या यौवनी
मोर गे नाचती माझिया अंगणी

मोकळे केस हे घालती मोहिनी
श्वास हे गंधले ही तनू तापली
दे मला तू प्रिये चुंबने लाजरी

बी एम एम अधिवेशन २००९

बी एम् एम् अधिवेशन सुरू झाले त्याच्या आधी हा लेख लिहिला होता पण पोस्ट करणे जमले नव्हते.
--------------------------------------------------------------------------------------

२ जुलै २००९ उजाडायला असे कितीसे दिवस राहिले आता? बघता बघता “बी एम एम”चं अधिवेशन जवळ आलंच की ! खरंच वाटत नाहीये, म्हणजे अजूनही खरंच वाटत नाहीये. दोन तारखेला बिझनेस कॉन्फरन्स आणि आशाताईंच्या हिंदी गाण्यांचा कार्यक्रम. तीन तारखेपासून अधिवेशन सुरू !

आत्ता तर अधिवेशनाच्या पहिल्या मीटिंगसाठी तासभर गाडी दामटवत एका मंदिरात गेलो होतो.
त्याला जवळपास एक वर्ष झालं?

आत्ता तर कुठे भारतातून आणायचे कार्यक्रम निवडण्यासाठी ’इंडिया प्रोग्रॅमिंग कमिटी’मधे आलो.
त्याला जवळपास एक वर्ष झालं?

आत्ता तर कुठे भारतातल्या कार्यक्रमांबद्दल शोधाशोध आणि चर्चा सुरू केली.
त्याला जवळपास एक वर्ष झालं?

Time flies by म्हणतात त्याप्रमाणे अक्षरश: एक वर्ष कधी संपलं कळलंच नाही. २००५ साली माझ्या आयुष्या्तल्या पहिल्या “बी एम एम” अधिवेशनाला हजेरी लावली त्यालाही आता चार वर्ष झाली? ते अधिवेशन ऍटलांटाला झालं आणि आता हे अधिवेशन फिलाडेल्फियाला.. म्हणजे अगदी आपल्या शेजारीच.

तसं पाहिलं तर बृहन्महाराष्ट्र मंडळाचे (बी एम एम) अधिवेशन दर दोन वर्षांतून एक ह्या संख्येने वेगवेगळ्या ठिकाणी नियमितपणे होतंय. बरं, अधिवेशन उभं करणारे सगळेच स्वयंसेवक. स्वत:चे नोकरी, उद्योग सांभाळून, घर-संसार सांभाळून, वेळप्रसंगी संसार तात्पुरते विसरून झोकून दिलेले ! आता जसजशी अधिवेशनाची तारीख जवळ येतीय तसतशी उत्सुकता वाढायला लागलीच आहे शिवाय एक दडपणही जाणवतंय. अधिवेशनाचा डोलारा पण मोठाच आहे ना.

जवळपास ४,५०० लोक एका छताखाली अडीच-तीन दिवस असणार आहेत ! अडीच – तीन दिवसांत एकूण जवळपास ६० च्या आसपास कार्यक्रम आहेत ! नाटक, नृत्य, संगीत, अध्यात्मिक कार्यक्रम, एकांकिका , मराठी सिनेमा, उभ्या उभ्या विनोद, संगीत नाटक अशा कार्यक्रमांची रेलचेल आहे. रसिकांसाठी ’घेता किती घेऊ दो नयनांनी’ अशी आनंदी अवस्था असेल !

भारतातून ऐंशीपेक्षा अधिक संख्येने कलाकार आणि विशेष अतिथींना सन्मानाने आमंत्रित केलं गेलंय! पेशवाई, कोल्हापुरी, नागपुरी आणि मालवणी अशा वेगवेगळ्या प्रकारच्या अस्सल मराठी पदार्थांची दोन दिवसांची मेजवानी यशस्वी व्हावी म्हणून कित्येक लोक कष्ट घेतायत. भारतातील कलाकारांचे visa processing वगैरे ती धावपळ वेगळीच. अधिवेशनाला येणाऱ्या सगळ्यांची नाव नोंदणी नीट पार पडावी म्हणून रजिस्ट्रेशन कमिटी झपाटलीय. ’सगळी सोंगं घेता येतात पण पैशांचं सोंग घेता येत नाही’ ह्या म्हणीची जाणीव ठेवून आर्थिक व्यवहार बघणारे स्वयंसेवक कष्ट करतायत. ’हम भी कुछ कम नहीं’ म्हणत अमेरिकेतील कानाकोपऱ्यातून स्थानिक कलाकार वेगवेगळे कार्यक्रम घेऊन येतील. बच्चे कंपनी कंटाळू नये म्हणून त्यांच्यासाठी असंख्य मजेदार प्रकार आणि कार्यक्रम हजर असतील. येणाऱ्या सगळ्यांच्या राहण्याची सोय उत्तमप्रकार व्हावी म्हणून मॅरियॉट, हिल्टन, डबल ट्री अशी दर्जेदार हॉटेल्स सज्ज असतील.

वीकांतला स्वयंसेवकांच्या दिवस दिवसभर मीटींग्ज चालल्यात आणि काहीजण तर रात्रभर मीटिंग्जमधे तळ ठोकून आहेत. सोमवार ते रविवार कुठल्याही दिवशी रात्री अपरात्री गरज पडल्यास स्वयंसेवक एकमेकांना फोन करतायत आणि विशेष म्हणजे ज्याला फोन येतोय तो ही “कटकटच आहे च्यायला” असं म्हणत नाहीये ! घरात एक लग्न असलं तरी केव्हढी धावपळ असते; इथे तर चक्क अधिवेशन आहे !

तर, ह्या अधिवेशनाबद्दल संपूर्ण माहिती www.bmm2009philadelphia.org ह्या संकेतस्थळावर आहेच. अधिवेशनाला येण्यासाठी सस्नेह आमंत्रण आहे. तुम्ही येणार असाल तर आनंदाने स्वागत आहे; जरूर कळवा म्हणजे भेटता येईल. ’जावं की नाही’ हा विचार अजूनही करत असाल तर आता विचार सोडा आणि रजिस्ट्रेशन फॉर्म भरण्याची कृती करा !! भेटूया तर मग – २/३ जुलै, २००९!

जमा – खर्च !

काय म्हणावं गणिताला?
तऱ्हेवाईकच वागण्याला
मोजून दुखल्या बोटांना
जमा-खर्च ना जुळण्याला ….१

काय जमा? खर्च सगळा
वजाबाकीचा हिशोब हा
जरा साठवू धन म्हणता
पाय फुटती पैशाला ….२

थेंबे थेंबे तळे साचवा
ऐका रे हा सल्ला ऐका
(काय करावं जिथे पाणी
तयार नाही थांबायला !) ….३

उलटा अनुभव वजन घटवता
काय सोसशी बा मना !
सांभाळावे जरी जिभेला
हवा फुगवते शरीराला ….४

धावा किंवा खूप चाला
फरक कुठचा पडायला ?
वजनकाटा आहे बसला
इथे नुसता खिजवायला ….५

काय म्हणावं गणिताला?
आकड्यांच्या गोंधळाला
कष्ट पैसा जमवायला
कष्ट वजन घटवायला …. ६

निशाणी डावा अंगठा

कधी कधी बोलता बोलता सहज एखाद्या पुस्तकाविषयी समजतं. आपल्याला कुणीतरी सांगतं की ते पुस्तक नक्की वाच. आपण हरप्रयत्नाने पुस्तक मिळवतो आणि पुस्तक भन्नाट म्हणजे भन्नाटच निघतं. अशा वेळी पुस्तक नक्की वाचायला सांगणाऱ्याचे आभार कसे मानायचे तेही कळत नाही !
‘निशाणी डावा अंगठा’ या पुस्तकाबद्दल असं म्हणजे सेम असंच झालं !

आधी तर चक्क आप्पा बळवंत चौकात चार-पाच दुकानं फिरूनही ते पुस्तक मिळत नव्हतं. बरं, हातात फार वेळही नव्हता, त्यामुळे आता पुढच्या सुट्टीतच पुण्याला आल्यावर ‘निशाणी..’ वाचायला मिळणार अशी लक्षणं दिसायला लागली होती. घरी येताना शेवटचा प्रयत्न म्हणून अत्रे सभागृहातल्या पुस्तक प्रदर्शनाबाहेर रिक्षा थांबवली. रिक्षावाल्यांना म्हटलं, “दोन मिनटांत अलोच”. नुसतं आत जाऊन पुस्तक आहे का विचारायचं आणि नकार घेऊन परतायचं. दोन मिनटं खूप झाली की त्यासाठी ! आत गेल्यावर आश्च्यर्याचा धक्काच ना एकदम… चक्क पुस्तक मिळालं तिथे !

या कादंबरीच्या सुरूवातीला ओळी आहेत – “घटना व प्रसंग काल्पनिक वाटू नयेत इतक्या हुबेहूब गोष्टी आपल्या भोवताली घडत असतात, पात्रे काल्पनिक वाटू नयेत इतकी हुबेहूब माणसे भोवताली वावरत असतात.” एरवी आपल्याला वापरून गुळमुळीत झालेली वाक्यं वाचायची / पहायची सवय असते – “या कादंबरीतील पात्रे….योगायोग समजावा !” ‘निशाणी…’च्या वेगळेपणाची ही पहिली खूण !!

गावांमधले ‘प्रौढ साक्षरता अभियान’ हा या कादंबरीचा विषय. ‘निशाणी डावा अंगठा’ .. काय पर्फेक्ट नाव आहे ना कादंबरीचं? ‘रंगनाथ भास्कर डुकरे’ हा गावाकडचा एक तरूण शिक्षक स्वेच्छेने (आणि स्वार्थासाठी !) अभियानात पूवेका (पूर्ण वेळ कार्यकर्ता) म्हणून नाव नोंदवतो. डुकरेच्या प्रवेशापासून आणि ’पूवेका’ म्हणून बदललेल्या कामाच्या स्वरूपातून उलगडत जातो ‘निशाणी डावा अंगठा’ नावाचा भन्नाट प्रकार. कादंबरीतला खूपसा भाग बोलीभाषेतला असल्याने, वाचताना जरी तो लहेजा पकडायला थोडा वेळ लागला तरी, कादंबरी जास्तच खुमासदार होते.

साक्षरता प्रसार अभियानातले घोळ हा विषय घेऊन एकूणच सरकारी व्यवस्थेचा भोंगळ कारभार, नोकरशाहीच्या अजब तऱ्हा, कागदी घोड्यांचे महत्व (आणि त्यांचे पराक्रम !), आकडेवारीचा बडेजाव, माणसांचे ‘कातडी बचाओ’ स्वभाव असे एक ना अनेक प्रकार गमतीजमतीतून दाखवले आहेत. ‘निशाणी…’मधले साक्षरता अभियान म्हणजे एक प्रकारचा फार्सच म्हणाना.

शाब्दिक, प्रासंगिक, उपरोधिक, उपहासात्मक अशी विनोदाची वेगवेगळी रूपं आपल्याला ‘निशाणी…’मधून भेटायला येतात. रोजच्या जीवनात काही ठराविक घटना घडत असतात, आपण गृहित धरलेली काही ठराविक वाक्यं / शब्द असतात. रमेश इंगळे-उत्रादकरांनी ‘निशाणी…’मधे या सगळ्यांचे संदर्भ इतके सहज वापरले आहेत की एकदम मनापासून हसू येतं. नमुन्यादाखल बघा ….

>>>> गटशिक्षणाधिकारी खासबागेसाहेब ऑफिसात आले तेव्हा नेमके सहा वाजले होते. सूर्य आपला नेहमीसारखा चित्रातल्या दोन डोंगरांच्या मधात गडप झाला होता. पाखरंही नेहमीसारखी चारचे आकडे घेऊन घरट्याकडे परतत होती.
>>>> गध्याच्या मागून आणि साहेबाच्या पुढून कधी जाऊ नये. गधं लाथ मारतं आणि साहेब तोंड मारतं. दोन्ही गोष्टी लागल्या की माणसाले काही सुचत नाही.
>>>> आपल्याकडं कसं, आपण कम्प्युटरचा क्लास टाकला तरी सत्यनारायणाची पूजा करणार. घरी टीव्ही, फ्रिझ किंवा फोन घेतल्यावर त्याला हळद-कुंकू लावून, वाहून, नारळ फोडून शेरणी वाटणारे किंवा मोबाईल घेतल्यावर पहिला एस.एम.एस. देवाला करणारे लोक आपण.

काही ठिकाणी तर हसून हसून डोळ्यांत पाणी आलं तरी मूळ विषयाचं गांभीर्य सतत जाणवत राहतं…. चार्ली चॅप्लिनच्या विनोदासारखं ! बरं, मराठी भाषाही इतकी वळणदार आहे की शब्दाशब्दांतच विनोद दडलेला असतो. आता कुणी म्हणेल की हो, पण ‘निशाणी…’त काही ठिकाणी अश्लील शब्द आणि अश्लील विनोद सहज वापरले आहेत. पण बोलीभाषेची तीच तर मजा असते. त्यात श्लील / अश्लील असं काही नसतंच.. असतं ते फक्त मनातले विचार सरळसोट पोचवणं. ’निशाणी डावा अंगठा’मधली अस्सल नमुनेदार पात्रं तेच तर करतात.

२००५ साली ‘निशाणी डावा अंगठा’ प्रकाशित झाली. गेल्या चार वर्षांत कादंबरीच्या एकूण पाच आवृत्त्या निघाल्या आहेत ! ’निशाणी…’ हा इतका अस्सल प्रकार आहे की माझी खात्री आहे आज कै. पु.लं. असते तर त्यांनी या कादंबरीचं आणि लेखकाचं भरपूर कौतुक केलं असतं.

परवा २२ तारखेला या कादंबरीवर आधारित मराठी सिनेमा झळकलाय -- ‘निशाणी डावा अंगठा’ याच नावाने. पुरूषोत्तम बेर्डे दिग्दर्शक आहेत. संदीप खरे आणि सलील कुलकर्णी यांना, अनुक्रमे त्या सिनेमाचे गीतकार आणि संगीतकार म्हणून, झी गौरव पुरस्कारही मिळालाय. अशोक सराफ, दिलीप प्रभावळकर, डॉ. मोहन आगाशे, मकरंद अनासपुरे, भरत जाधव, संजय नार्वेकर असे एक से एक कलाकार या सिनेमात आहेत. मी कादंबरी तर तीन वेळा वाचलीय, आता वाट बघतोय सिनेमा पहायची -- ‘निशाणी डावा अंगठा !’

चक्कर कथा -- भाग २

या लेखाचा पूर्वार्ध वाचला आहे असे गृहित धरून पुढे…।

ख्रिस डोक्याला हात लावून बसला होता. मी यायच्या आधी त्याने नवीन कमोडचा बॉक्स उघडला होता आणि कमोड बाहेर काढल्यावर लक्षात आले की कमोड फुटलेला होता. नेमका फुटका भाग, बॉक्स नुसते उघडल्यावर, दिसत नव्हता. मग काय … पुन्हा एकदा होम डेपोमधे जाण्याशिवाय पर्याय नव्हता. ख्रिसच्या व्हॅनमधे कमोड टाकून दोघंही निघालो. जाताना ख्रिसने गाडीतलं सिगारेट्सचं पाकीट संपलं म्हणून आधी gas station वरून सिगारेट घेतल्या. मला म्हणाला, “ काय दिवस आहे बघ आजचा. मी ठरवलं होतं की गाडीतलं सिगारेटचं पाकीट संपलं की आजपासून सिगारेट ओढणं सोडून द्यायचं ! पण सकाळपासून जे काही चाललं आहे ते पाहून आज तरी मी सिगारेट सोडू सकत नाही !” सहज विचारलं दिवसात किती सिगारेट्स ओढतो तर म्हणाला – एक पाकीट दिवसाला – म्हणजे २० सिगारेट्स !

गाडीत ख्रिसशी गप्पा करत होतो. तो मूळचा पोलंडचा. त्याला विचारलं की इथे न्यू जर्सीत चांगलं पोलिश रेस्टॉरंट कुठे आहे का, वगैरे असंच इकडचं – तिकडचं. आपल्याला अनोळखी प्रांतातल्या माणसाकडे त्याच्याकडच्या खास पदार्थांची वगैरे चौकशी केली की गंभीर माणूसही आनंदाने काय छान बोलता होतो ना? ख्रिस म्हणाला इथे रेस्टॉरंटस आहेत पण पोलंडसारखी मजा नाही. इथे पटापट जेऊन बाहेर निघावं लागतं… पोलंडमधे कसं…. मस्त निवांत दोन-दोन तास मित्रांबरोबर गप्पा छाटत निवांत जेवता येतं. अक्षरश: आपणही ह्याच तळमळीने म्हणतो ना, “आपल्या कॉलेजसमोरच्या इराण्याकडे १ सिगारेट, २ चहा, ४ मित्र एवढं जमवलं की मग २-३ तास तरी कुणी उठवायला येणार नाही !”, किंवा ‘आपल्याकडे काय मस्त भेळ आणि वडा-पाव मिळतो याsssर, इथे वडा-पाव मिळतो पण उगाच आपला नगाला नग !”

एवढ्यात होम डेपोमधे पोचलो. मला तर वाटतं आतापर्यंत होम डेपोतल्या कर्मचाऱ्यांनी बहुतेक एकमेकांत पैज लावली असावी – हा आज परत एकदा येतो की नाही बघ म्हणून ! वस्तू परत द्यायच्या / बदलून घ्यायच्या काऊंटरवर एक देसी काका होते. त्यांनी विचारून घेतलं काय प्रॉब्लेम आहे वगैरे… मग त्या बॉक्सला defective piece असा स्टिकर चिकटवून टाकला. अमेरिकेत हे एक बरं आहे… पैसे निदान पाण्यात तरी जात नाहीत. हे सगळं होईपर्यंत ख्रिस आत गेला आणि त्यानं कमोडचं दुसरं बॉक्स घेतलं. तिथून निघालो आणि ख्रिस म्हणाला, “चला आता पुन्हा या होम डेपोत मी निदान आजचा पूर्ण दिवस तरी येणार नाही.” लांब लांब कुठेतरी आकाशाच्या पलीकडे नियती मनात म्हणाली असेल, “आजचा दिवस काय लेका… अजून अर्ध्या तासाच्या आत पुन्हा एकदा तुम्हा दोघांनाही होम डेपोत आणते की नाही बघच !”

घरासमोर पार्किंग लॉटमधे आम्ही कमोडचं खोकं उचललं आणि येऊ लागलो. खोकं नीट धरण्यासाठी खोक्यांना, दोन बाजूंना एक एक खाच केलेली असते ना, ती वापरून एका बाजूने मी आणि दुसऱ्या बाजूने ख्रिसने खोकं उचललं !.. घराला दोन पायऱ्या आहेत….. दोन म्हणजे मोजून दोन पायऱ्या आहेत…. मी पुढे होतो आणि ख्रिस मागे…दोघांच्या मधे खोकं….खालच्या पायरीवरून मी वर चढत होतो… अचानक मी धरलं होतं त्या ठिकाणी खोकं टर्रकन फाटलं….. माझी पकड सैल झाली…. खोकं माझ्या बाजूला कलंडलं… ख्रिसच्या हाताचीही पकड सैल झाली.. काही कळायच्या आत खोक्याच्या खालच्या बाजूची पॅकिंग टेप निघाली…. त्याबाजूचे पॅकिंगचे पुठ्ठे उघडले गेले….. दरवाजात उभा असलेला आदित्य घाबरला… दीपाचा ‘अरे .. अरे’ असा आवाज ऐकू आला आणि त्या पाठोपाठ धाडकन आवाज करत…..खोकं जमिनीवर पडलं !

खोकं नीट करून, धडधडत्या छातीनं, आम्ही खोक्याची वरची बाजू उघडून पाहिली तर आतला कमोड………..फुटला होता !! हताश नजरेनं आम्ही सगळ्यांनी एकमेकांकडे पाहिलं. मी आणि ख्रिस आल्यापावली होम डेपोत परत जायला निघालो ! दीपा पुन्हा एकदा आदित्यला सांभाळायचा किल्ला लढवायला लागली !

आतापर्यंत दुपार सुरू झाली होती. ख्रिसला म्हटलं आधी लंच करतोस का तर म्हणे नाही … मी जेवलो की आळसावतो; आणि असंही कधी एकदा हे काम संपवतो असं झालंय ! आता तोच असं म्हणाल्यावर मीही माझ्या पोटातल्या कावळ्यांना दामटून गप्प केलं !!

पुन्हा एकदा ख्रिसच्या व्हॅनमधून होम डेपोत जायला निघालो… आणि आमच्या गप्पा सुरू ! त्याला म्हटलं की आता हा फुटलेला कमोड त्यांनी परत घ्यायला पाहिजे. तर तो म्हणाला की अरे पण कमोड ऍक्सिडंटमुळे फुटलाय हे तुला माहितीय, मला माहितीय पण होम डेपोवाल्यांना माहिती नाहीये ना ! मनात म्हटलं बहाद्दर आहेस लेका …. मला तर एकदम असाच डायलॉग मारणाऱ्या ’डॉन’मधल्या बच्चनची आठवण आली !

आम्ही वाटेत असताना एका सिग्नलला आम्हाला डावीकडे वळायचं होतं. समोरून सरळ येणाऱ्या वाहनांतली पहिलीच गाडी पोलीसाची होती. म्हटलं आता एक speeding ticket मिळणंच बाकी राहिलं आहे ! माझ्या मनातले विचार बहुतेक ख्रिसने ओळखले. पोलीसाची गाडी गेल्यावर आम्ही वळलो आणि ख्रिस म्हणाला, “ इतर कुठलीही गाडी असती तर मी कट मारून गेलो असतो आधी; पोलीसाची गाडी होती म्हणून थांबलो.” त्याला म्हटलं, “काही युनिफॉर्म असे असतात की ते न बोलता आदर मागतात !” तर तो म्हणे, “हट्ट… मला पोलिसांबद्दल आदर-बिदर नाहीये पण तो जे ticket देऊ शकतो त्या तिकिटाबद्दल आदर आहे !!”

आता होम डेपोत पोचलो तर मला वाटायला लागलं की मगाशी आम्ही घरी जायला निघालो तेव्हा बहुतेक या कर्मचाऱ्यांनी पैज बदलली. “हा येईल की नाही?” याऐवजी “आता हा किती वेळात परत येईल ?” अशी पैज लावली असावी !

होम डेपोच्या return and exchange counter वर तेच देसी अंकल होते. त्यांनी विचारले, “काय झाले?” म्हटलं कमोड फुटलाय. त्यांनी अक्षरश ’आँ’ असा उदगार काढला !! मग त्यांना सगळं वर्णन केलं – काय झालं आणि ऍक्सिडंट कसा झाला ते ! त्यांनाही पटलं की जर बॉक्स तकलादू होता तर ती चूक आमची नव्हती. त्यामुळे त्यांनी खळखळ न करता कमोड परत घेतले. ख्रिसचा सल्ला मानला नाही ते उत्तम झालं हे वेगळं सांगणे न लगे !

आता नवीन कमोड घेताना वेगळ्या कंपनीचा घेतला. ख्रिसच्या अनुभवाप्रमाणे तो कमोड आधीच्या कमोडपेक्षा जास्त चांगला होता. मी आयुष्यात कमोड बदलणं तर सोडाच पण कमोडचं चित्रही काढलं नाहीये त्यामुळे ख्रिसचा हा सल्ला मात्र योग्य मानला. त्या दुसऱ्या कंपनीचा कमोड घेतला तर ख्रिस म्हणाला की बहुतेक आधीच्या कंपनीच्या कमोडना तुझ्या घरी यायचे नाहीये !!

पुन्हा एकदा सगळं सामान घेऊन घरी आलो. आता खऱ्या अर्थाने ख्रिसने कामाला सुरूवात केली ! बघता बघता दीड-दोन तासांत त्याने सगळं काम संपवलं ! सगळं झाल्यावर आता फक्त कमोडचं झाकण लावायचं बाकी राहिलं होतं आणि त्या झाकणाचे स्क्रू कुठेही सापडेनात ! सगळं पॅकिंग उलटंपालटं करून पाहिलं पण इल्ले ! आम्ही चक्रावून गेलो.. त्याहीपेक्षा हबकलो की आता परत एकदा होम डेपोमधे जावं लागतंय की काय ! मी अगदी ख्रिसला म्हणणार होतो की बाबा रे, पाहिजे तर आम्ही दोन दिवसांनी होम डेपोतून स्क्रू आणतो आणि आम्हीच लावतो. पण सापडले… स्क्रू सापडले !! पॅकिंगमधेच एका प्लॅस्टिकने गुंडाळून ठेवले होते पण कमोड आणि स्क्रूं दोन्हीचा रंग पांढरा असल्याने ते पॅकिंगमधे पटकन दिसले नव्हते. हुश्श ! तेवढे स्क्रू लावून झाल्यावर काम संपलं एकदाचं. जर सगळे काही ठीक ठाक झाले असते तर ख्रिसचं काम सकाळी अकराच्या सुमारास होऊन गेले असते !

सगळं आटोपून ख्रिस गेला. मी आणि दीपाने जुने बेसिन, जुने कमोड वगैरे सरळ गाडीच्या ट्रंकमधे भरले आणि आमच्या सोसायटीतील कचऱ्याचा डबा गाठला. मी घरी परतल्यावर गरम गरम पाण्याच्या शॉवरखाली बराच वेळ उभा होतो. त्यानंतर आधी पोटातल्या कावळ्यांना शांत केलं.

आमच्या एका मित्राचा ग्रुप त्याच दिवशी ’आर. डी. – गुलजार’ या बेफाट दुकलीवर आधारित कार्यक्रम सादर करणार होता. कार्यक्रमाला जायची खूप खूप इच्छा होती पण इथे माझी अवस्था ’शिंगरू मेलं हेलपाट्याने’ अशी झाली होती. शेवटी दीड-दोन तास झक्कपैकी ताणून दिली आणि एकदाची चक्कर कथा संपली.

चक्कर कथा -- भाग १

घरातल्या पावडर रूममधले वॉश बेसिन आणि कमोड बदलायची गरज निर्माण झाली होती. तातडीने बदलणं आवश्यक होते. घरातली दुरूस्ती / सुधारणा अशा प्रकारची कामं करण्यातला माझा उत्साह (आणि माझं कौशल्य !) या दोन्हीवर विश्वास असल्यामुळे दीपानं लगेच हँडीमॅनला फोन करायला सांगितला !

कुठल्याही देशात जा हो, चांगला सुतार / गवंडी / प्लंबर / इलेक्ट्रिशियन माणूस मिळणं आधीच अवघड…. त्यातही त्या माणसाने “स्वस्तात मस्त” काम करून देणं तर अजूनच अवघड ! हॅंडीमॅन म्हणजे तर ही सगळी कामं स्वस्तात करू शकणारा माणूस शोधायचा ! एक वेळ गुलबकावलीचं फूल मिळेल पण…. !

इथे Handyman आणि Cleaning Lady या दोन व्यक्तींशी बोलताना आपण पुन्हा एकदा इंग्लिशचे धडे गिरवतोय असं वाटतं. म्हणजे आपण म्हणायचो ना… “I do, you do, he, she, it does…” त्या धर्तीवर एक एक शब्द हळूहळू उच्चारत आणि त्यांचं बोलणं समजावून घेत संवादाची वाट काढायची.

थोडी चौकशी केल्यावर ख्रिस नामक देवदूत लगेचच्या शनिवारी यायला तयार झाला. त्याहून महत्वाचे म्हणजे माझं इंग्लिश त्याला आणि त्याचं इंग्लिश मला लगेच समजत होतं. म्हटलं चला….अर्धं काम तर इथेच झालं. ख्रिस लाख चांगला असला तरी पुढे काय होणार आहे ते आधी माहिती असतं तर टॉयलेट बदलण्याचं झेंगट निदान त्या दिवशी तरी काढलंच नसतं ! शनिवारी सकाळी आठ ते नऊच्यामधे येतो असं ख्रिस म्हणाला. अरे ! शनिवार सकाळ आठ ही काय वेळ आहे का? थंडीच्या दिवसांत इथे त्यावेळेला अजून सूर्यही उगवलेला नसतो मग आपल्यासारखे सूर्यवंशी काय उठणार आहेत ? पण हँडीमॅनसमोर काय बोलता म्हाराजा? त्याने सांगितलेली वेळ पाळावीच लागणार ना !

ठरल्याप्रमाणे शुक्रवारी दुपारी मी आणि दीपाने जवळच्या होम डेपोमधे चक्कर मारली. हातात वेळ कमी होता म्हणून विकत घ्यायचे वॉश बेसिन आणि कमोड (अमेरिकेतल्या उल्लेखाप्रमाणे ’टॉयलेट बोल’ !!) बघून ठेवले. असं ठरवलं की संध्याकाळी शांतपणे येऊन दोन गाड्यांमधून ते घरी घेऊन जाऊ.

संध्याकाळी आम्ही पुन्हा एकदा होम डेपोमधे. बेसिनबद्दल काहीतरी माहिती पाहिजे होती म्हणून होम डेपोचा कुणी माणूस किंवा कुणी बाईमाणूस दिसतंय का ते शोधत होतो. एक जण दिसला पण त्याची हेअर स्टाईल पाहूनच त्याला प्रश्न विचारायचा विचार बदलला ! आपल्या इतिहासाच्या पुस्तकांतला ’सिकंदर’ अलेक्झांडरचा फोटो आठवतोय? त्यात ’सिकंदर’चे शिरस्त्राण जसं दिसतं ना, तसाच त्या माणसाचा हेअर कट होता ! खरंतर त्याने नीट माहिती दिलीही असती कदाचित पण कधी कधी आपण किती सहज, आपल्याही नकळत, ’वरलिया रंगा’वरून माणसाबद्दल मत बनवतो ना?

वेगवेगळ्या ठिकाणी लपंडाव खेळणाऱ्या आदित्यला शोधून काढत, सांभाळत एकदाची खरेदी संपली. पार्किंग लॉटमधे आल्यावर मग ती मोठाली खोकी गाडीत बसवायची खटपट सुरू…. ते ही उणे ३ वगैरे तापमानात !! आमची सगळी खटपट बघून बाजूने जाणाऱ्या एका माणसालाही उत्साह आला. तो एकदम परोपकाराच्या वगैरे भावनेने आम्हाला मदत करायला लागला. आम्ही कसंबसं एका खोक्यातलं सामान गाडीच्या ट्रंकमधे कोंबलं… ट्रंक उघडीच राहणार होती पण त्याला पर्याय नव्हता. दोन मिनिटे हाश्श हुश्श केल्यावर त्या माणसाच्या लक्षात आलं की अरे अजून एका गाडीत सामान भरायचंय… त्याने एकदम, “ह्या पुढचं तुम्हाला जमेल” अशा तोंडभरून शुभेच्छा देऊन तिथून कण्णी कापली !

शेवटी एकदाचं दोन्ही गाड्यांमधे सामान भरून आमची वरात निघाली. मी चालवत असलेल्या गाडीची ट्रंक उघडीच होती. हळूहळू तसाच निघालो. दीपा अगदी माझ्या पाठोपाठ दुसरी गाडी चालवत राहिली. दोन्ही गाड्यांचे hazard light लावून अक्षरश: वरातीच्या गतीने निघालो. एरवी जे अंतर पाच मिनिटांत पार केले असते ते जवळपास २० मिनिटे घालवून पार केले आणि एकदाचे घरी पोचलो. शुक्रवारी रात्री, सिनेमा / टीव्ही काही न बघता, शहण्या मुलांसारखे सगळे जण लवकर झोपलो.

शनिवार सकाळ उजाडली. भल्या पहाटे सव्वाआठच्या सुमारास ख्रिसचं आगमन झालं. चांगला उंचपुरा, मजबूत शरीरयष्टीचा, थोडी दाढी राखलेला आणि पोलिश / रशियन असा ऍक्सेंट असलेलं इंग्लिश बोलणारा ख्रिसबद्दल प्रथमदर्शनीच विश्वास वाटला की ये अपना काम कर सकता है ! मुख्य म्हणजे ख्रिसकडे छान विनोदवृत्ती आहे. मस्त बोलता बोलता कोपरखळ्या मारायचा….. मनात म्हटलं लेको क्या बोल्ते? पुण्यात वाढलेल्या माणसाला शिकवतो का… तिरकस बोलणं म्हणजे काय ते ! दीपाने त्याच्यासाठी गरम गरम कॉफी केली होती आणि आमच्यासाठी चहा. कॉफी पितानाच ख्रिस कामाला लागला. मी चहाचा कप घेऊन सोफ्यावर बसलो आणि…….

ख्रिसने जाहीर केलं की आम्ही बॉक्सवरची मापं वगैरे बघून आणलेला बेसिनचा सेट (बेसिन आणि त्याच्या खालचं लाकडी कपाट) आधीच्या बेसिनपेक्षा मोठा आहे ! मग काय…. मी आणि ख्रिसने तो सगळा सेट ख्रिसच्या व्हॅनमधे ठेवला आणि होम डेपोमधे गेलो. तरी बरं… घरापासून होम डेपो फक्त पाच मिनिटांवर आहे. होम डेपोमधे तो बेसिनचा सेट परत केला आणि दुसरा घेतला. घेताना बॉक्सवर तीन-तीनवेळा माप पाहून घेतलं. बॉक्सवर झक्कपैकी लिहिलेलं होतं की २० * १७ इंच या आकारासाठी योग्य. म्हटलं बरोबर… आपल्याला हाच आकार हवाय. ते बेसिन घेऊन घरी आलो, बॉक्समधून बाहेर काढलं आणि प्रत्यक्षात बॉक्समधल्या बेसिनचा आकार निघाला -- २१ * १८ इंच !

पुन्हा एकदा ते बेसिन घेऊन मी होम डेपोमधे गेलो. यावेळी मी एकटाच गेलो. ख्रिस म्हणाला मी तेवढ्यात कमोड बदलायचं काम करून टाकतो ! त्याला बिचाऱ्याला काय माहिती की त्याच्या विधीलिखितात त्याने अजून पंधरा मिनिटांनी मला होम डेपोमधे भेटणं लिहिलं होतं !!

मी होम डेपोमधे पोचलो. यावेळी बेसिनसाठी मदत करायला नेमका तो ’सिकंदर’ आला. त्याने सगळं समजावून घेतलं. मग त्याचा आणि त्याच्या साहेबाचा विचार विनिमय झाला. चर्चेअंती त्यांनी जाहीर केलं की मला पाहिजे त्या आकाराचे बेसिन स्पेशल ऑर्डर करावे लागेल आणि फक्त (!) दोन आठवड्यांत मिळेल !! त्या दोघांना थोडं चिकाटीनं विचारल्यावर ’सिकंदर’ने जरा खटपट केली आणि एका शेल्फवर अगदी वरच्या बाजूला ठेवलेला एका बेसिनचा बॉक्स खाली उतरवला. झक्कास… आम्हाला पाहिजे होते तसे बेसिन मिळाले एकदाचे. ’सिकंदर’ने दोन दोनवेळा माप मोजून खात्री करून घेतली. ’का रे भुललासी वरलिया रंगा’ हेच खरं, नाही का?

त्या बेसिनची shopping cart ढकलत निघालो तर दुकानात थोडं पुढे ख्रिस दिसला ! तो म्हणे कमोड बदलण्याआधी त्याने जुने कमोड काढून टाकले तर कमोड ज्याच्यावर घट्ट बसवायचे ती लोखंडी चकती बदलावी लागणार होती. त्याला अजून दोन-तीन वस्तू हव्या होत्या त्याही घेतल्या. ख्रिस मला म्हणाला आता तू या सगळ्याचे पैसे भर, तोपर्यंत मी पुढे होतो आणि तयारी करून ठेवतो. Self check out मधून पैसे भरायला गेलो तर नेमका ख्रिसने घेतलेल्या चकतीवर किंमतीचा bar code नव्हता. पुन्हा ढूँढो … ढूँढो रे ! आता ख्रिस पुढे निघून गेल्यामुळे आधी हे शोधायचे होते की त्याने चकती नेमकी कुठून घेतली होती. अवाढव्य होम डेपोमधून एका लोखंडी चकतीचा कप्पा शोधायचा होता ! थोडं सामान्यज्ञान आणि थोडं दुकानातल्या कर्मचाऱ्यांचं ज्ञान वापरून एकदाची चकती, बारकोडसहित, मिळाली ! सगळं घेऊन घरी आलो तर….
…. ( क्रमश: )